شرحی از تجربيات ارزشمند استاد عالی نسب
هشدار به کمبود گاز وبرق در زمستان(محمد صبوری) چاپ ارسال به دوست
۲۹ مهر ۱۳۸۷
سهم نیروگاه های حرارتی، برق آبی و بادی در تولید انرژی کشور به ترتیب 8/90 درصد، 13/9 درصد و 7درصد است.  با توجه به اين موارد كمبود آب و خشكسالي در سال جاري نمي توانست دليلي براي قطع برق گسترده در كشور باشد زيرا اين بخش به تنهايي كمتر از 10 درصد در توليد برق سهيم بوده است و از طرفي نمي توان بيان نمود كه خشكسالي امسال كل توليد اين بخش را از بين برده است . 

از طرفي با توجه به اينكه در میان نیروگاه های حرارتی، سهم نیروگاه های بخاری، گازی، سیکل ترکیبی و دیزلی در تولید برق به ترتیب 46/34 درصد، 92/32 درصد، 17 درصد و 92/0 درصد است. نياز مبرم نيروگاه ها به گاز طبيعي به نكته اي روشن تر تبديل خواهد شد . در فصل تابستان بدليل تقاضاي كمتر اين حامل نيروگاههاي كشور براي تامين سوخت مورد نياز تقريبا مشكلي نداشته اند اما تامين سوخت مورد نياز در فصل زمستان با توجه به مشكلات بوجود آمده در عرضه گاز طبيعي در سال قبل احتمالا با مشكلات عديده اي روبرو مي باشد . (توصيه بنده به دوستان پژوهشگر اينست كه با تشكيل گروههاي كارشناسي در مورد اثرات اين بحران بررسي هايي صورت داده و در پايان با ارائه نظرات سياست هاي گوناگون را جهت كاهش اثرات منفي اين بحران را تشريح نمايند ) . از طرفي با مطالعه دقيق تر گزارشات فعاليت هاي نيرو گاههاي اصلي كشور ، اين نكته قابل توجه است كه بعضي از نيرو گاهها ي كشور در اواخر فصل پاييز و زمستان نياز مبرم به تعميرات اساسي خواهند داشت و در غير اين صورت بايد چندين واحد توليد خود را از مدار خارج نمايند كه خاموشي هاي بيشتر را بدنبال خواهد داشت . از طرف ديگر در مورد تلفات ناشي از انتقال برق توليدي نيز در چند ساله اخير چاره انديشي نشده است بطوري كه میزان تلفات در شبکه انتقال و توزیع برق نیروگاه ها را طبق آخرین گزارش ها در سال گذشته 54/23 درصد اعلام شده است ، این میزان در سال 1385 برابر با 83/22 درصد بوده است. بعلاوه بيان اين نكته ضروريست كه سهم سرانه برق مصرفی در ایران را در سال 1386 برابر با 2195 کیلووات ساعت است، در همین سال سرانه مصرف برق در قطر 17937، کانادا 15950، آمریکا 11949، کویت 9493، ژاپن 7321 ، فرانسه 6830، کره 6640، آلمان 6173، عربستان سعودی 5611 ، روسیه 4409 ، ترکیه 1561 ، چین 1140 و هند 380 کیلووات ساعت بوده که اگر متوسط مصرف جهانی مدنظر قرار داده شود، مصرف برق سرانه مردم ایران از متوسط جهانی کمتر بوده است. و بنظر مي رسد كه مصرف برق در كشور  به حد پايين خود نزديك شده است و با سياستهاي تنبيهي نمي توان به مقدار زيادي از مصرف كاست . همــچنین مصــرف خانــگی بــرق در ایــران بــرای هر نفر ایرانی در سال 1385 (2005) حدود 84/56 کیلووات ساعت، در حالی که همین شاخص برای مردم کشورهای آمــریکا، کــانادا، قطــر ، کــویت ، عــربستان ســعودی، تــرکیه، روسیــه، آلــمان، فرانــسه، ژاپــن، کــره جنــــوبی ، هنــــد، چیــــن ، انگلــیس، مصــر و اردن در همــان ســال به تــرتــیب 7/385 ، 51/393 ، 25/330 ، 06/650 ، 46/272 ، 94/35 ، 1/63 ، 2/143 ، 76/206 ، 89/217 ، 17/88 ، 98/7 ، 16/18 ، 6/162 ، 89/38 و 79/45 کیلووات ساعت بوده است و این مقایسه نشان می‌دهد که ایران در بخش خانگی نسبت به کشورهای ترکیه، هند، چین، اردن و مصر مصرف سرانه بیشتر و در مقایسه با بقیه کشورها مصرف سرانه کمتری دارد.با توجه به موارد مذكور ،‌كمبود توليد برق در فصل زمستان در كشور تقريبا غير قابل اغماض بوده و بايد بطور جدي به آن پرداخته شود .

 بنابراين در مورد برق مي توان به طور خلاصه نكات زير را بر شمرد  :

علت خاموشيهاي اخير  افزایش سریع مصرف برق در مقابل رشد ناکافی تولید نیروگاه‌ها است به دلیل عدم تزریق نقدینگی در صنعت برق، طرح‌های نیروگاهی با توسعه‌ کمتری دنبال می‌شد که در صورت تخصیص منابع مالی کافی شاید با این وسعت با خاموش‌ها مواجه نبودیم.

 

عدم جذب سرمایه‌گذار خصوصی در صنعت برق

با توجه به اينكه  افزايش مصرف برق و خاموشی‌ها پدیده‌ای یک روزه نیست و از آنجا که از قبل روند افزایش مصرف پیش‌بینی شده بود، برای جبران آن باید در ساخت نیروگاه‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری می‌شد .

 

در كشور هاي  انگلستان و آمریکا فقط نیروگاه‌های اتمی دولتی هستند بنابراين در كشور عزيزمان این امکان برای بخش خصوصی باید فراهم شود که در نیروگاه‌های کشور سرمایه‌گذاری کد و این موضوع برمی‌گردد به راه‌کارهای قانونی و این‌که هنوز بروکراسی دولتی در صنعت‌مان زیاد است که باید روی این بخش نیز کار شود.

بنابراين صنعت برق نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتری است، ولی نتوانستیم سرمایه‌گذار خصوصی را به درستی جذب کنیم، بخش خصوصی به دلایل مختلف در صنعت برق کمتر سرمایه‌گذاری کرده که این موضوع در کنار خشکسالی و کمبود در نیروگاه‌های برق‌آبی از عوامل خاموشی‌هاست.

 

 (وجود زمینه برای جذب سرمایه‌گذار :

از آنجايي كه  رشد مصرف سالانه برق در ایران را 9 تا 10 مي باشد و  این در حالی است که در کشورهای اروپایی این آمار 1.5 تا 2 درصد است و این موضوع جاذبه‌ی خوبی را برای سرمایه‌گذار ایجاد می‌کند تا در صنعت برق سرمایه‌گذاری کند.)

 

رابطه مستقیم تولید ناخالص ملی و برق مصرفی

با توجه به طرح‌های توسعه‌ی دولت و حمایت همه‌جانبه‌ از طرح‌های صنعتی در جهت برآورده ساختن اهداف چشم‌انداز کشور ضرورت دارد که تولید برق نیز به همان نسبت افزایش یابد، چراکه رابطه‌ی مستقیمی بین تولید ناخالص ملی و برق مصرفی کشور وجود دارد؛ به این مفهوم که اگر هدف آن است که رشد ناخالص ملی با شیب زیاد افزایش یابد، باید به همان نسبت بپذیریم که مصرف برق نیز افزایش یابد.

 

با تعرفه‌های فعلی، سرمایه‌گذاری برای کاهش تلفات ارزش اقتصادی ندارد

 اگر بخواهیم از اتلاف برق کم کنیم، هزینه‌ی آن از پول برق هم زیادتر می‌شود، چرا که در حال حاضر با این تعرفه‌ها سرمایه‌گذاری برای کاهش تلفات ارزش اقتصادی ندارد که نتیجه‌ آن تلفات بالا در این زمینه شده است و اگر این تعرفه‌ها درست شود، طبیعی است که به علت هزینه‌ی برق مجبور به کاهش تلفات می‌شویم.

 

در مورد گاز طبيعي با توجه به اينكه سوخت بسياري از نيروگاههاي كشور جهت توليد برق نيز مي باشد مساله بسيار حادتر مي باشد . گذشته از اينكه اتخاذ سياستهاي غلط در گذشته موجب كمبود توليد داخلي  شده است  ،‌تزريق گاز به چاههاي نفت  نيز به عنوان يكي ديگر از مسائلي است كه بايد بطور دقيق به آن پرداخته شود كه در حال حاضر مصرف گاز اهميت بيشتري دارد يا تزريق آن .

از طرف ديگر همانگونه كه مطلعيد با سهميه بندي بنزين گاز طبيعي به عنوان يك جايگزين مورد استفاده بخش حمل و نقل قرار گرفته است و با نگاهي به مصرف گاز طبيعي در اين بخش مشاهده مي شود كه مصرف گاز طبيعي در اين بخش در شرايط حاضر موجب ايجاد مشكلات عديده براي كشور خواهد شد و بدين ترتيب بنظر مي رسد جهت تامين سوخت مصرفي براي نيروگا هها و تامين حد اقل هايي براي مصارف خانگي بايد  در سياست هاي سهميه بندي براي فصل زمستان بازنگري شود كه اين امر هزينه زيادي را براي دولت به دنبال خواهد داشت . (كه بررسي دقيق اين موارد خارج از حوصله اين بحث بوده و بايد بطور جداگانه به آن پرداخته شود )

يكي از مشكلات اساسي ما  در مورد بررسي  انرژي ها در ايران  اينه كه سايت مرجع و درستي در مورد اقدامات و ظرفيت ها و زمان بعضي از فعاليت ها نداريم كه بتونيم با تكيه به اون دقيقا موارد مربوط به انرژي هاي مختلف رو بررسي كنيم . براي همين بررسي ها  بيشتر بر مبناي اخبار بدست آمده صورت مي گيرد . بنابراين از نظر اينجانب در هر پروژه كه به بررسي مواردي در مصرف و توليد انرژي در ايران اختصاص دارد بايد از مسئولين خواست تا هر چه زودتر با راه اندازي مركز اطلاعات انرژي  داخلي  راه را براي تحليل هاي درست و علمي تر فراهم  نموده كه نتيجه آن مي تواند اتخاذ سياست ها و تصميمات بهتري از سوي دولت باشد .
 
                                                            محمد صبوری
                                                            کارشناس ارشد اقتصاد انرژی

Designed by aleft art studio