شرحی از تجربيات ارزشمند استاد عالی نسب
موضوع يارانه‌ها در آخرين شماره فصلنامه اقتصاد و جامعه چاپ ارسال به دوست
۲۵ فروردين ۱۳۸۹
Imageنگاهي اجمالي به واقعيت‌هاي اقتصاد ايران نشان‌دهنده ی اين حقيقت تلخ است كه اقتصاد ايران از يك طرف وارث انبوهي از كاستي‌ها و نابساماني‌ها است كه ريشه در غفلت‌ها، اشتباهات و سهل‌انگاري‌هاي گذشته بسيار دور تا امروز دارد. اين مسئله به نوبه خود موجب شده كه آسيب‌پذيري اقتصاد و جامعه ايران در برابر تحولات بيروني نيز بسيار افزايش يابد و تركيب اين دو پديده اقتصاد ايران را ناامن،‌ بي‌ثبات و پرفراز و نشيب كرده است. در چنين شرايطي سياست‌هاي اقتصادي دولت نقش بسيار تعيين‌كننده در سرنوشت حال و آينده ما خواهد داشت. اگر اين سياست‌ها تجلي‌گاه استفاده حداكثر از ظرفيت‌هاي دانايي جامعه باشد در آن صورت حداقل مي‌توان گفت كه شرط لازم براي عبور از توسعه‌نيافتگي فراهم شده است. اما اگر غير اين باشد خود سياست‌هاي ناسنجيده دولت مي‌تواند به موتور خلق ناامني‌هاي جديد و تشديد توسعه‌نيافتگي كشور تبديل گردد.

اكنون كه قانون هدفمند كردن يارانه فرايند قانوني خود را با تمام فراز و نشيب‌هايش طي كرده است، فصلنامه اقتصاد و جامعه به اعتبار حساسيت‌هاي خارق‌العاده و اهميت چشمگير سياست‌هاي دولت در اين زمينه، در شماره 17 و 18 خود بخش ويژه‌اي را به مسئله يارانه‌ها اختصاص داده و تلاش نموده است تا با بهره گرفتن از تجربيات و ظرفيت‌هاي علمي تني چند از پژوهشگران و اساتيد برجسته اين حوزه نحوه مواجهه با اين مسئله خطير را مورد نقد و بررسي و در معرض ديد و قضاوت تصميم‌سازان و تصميم‌گيران و آحاد مردم قرار دهد.

بر اين اساس اولين مقاله در اين فصلنامه به قلم خانم دكتر فيروزه خلعتبري اقتصاددان برجسته معاصر تحت عنوان «پيوند نظريه عدالت و سياست‌گذاري درباره يارانه‌ها» مي‌باشد. در اين مقاله به موضوع يارانه‌ها به عنوان يكي از اساسي‌ترين مباحث اقتصاد كه مي‌تواند ابعاد وسيعي از اقتصاد ملي را تحت تأثير قرار دهد اشاره شده، ايشان بر اين باور هستند كه بحث در مورد يارانه‌ها كاري بسيار دشوار است زيرا علاوه بر وجوه اقتصادي و اقتصاد سياسي ابعاد مختلفي از ارزش‌ها، نهادها و مقوله‌هاي فرهنگي نيز در آن مطرح مي‌شود. دكتر خلعتبري در اين مقاله درخصوص توجه به يارانه به ابعاد مختلف ديگري چون؛

- ارتباط بين هويت فردي و جمعي

- حكومت، دولت و كيفيت زندگي

- جايگاه عدالت در رابطه بين هويت فردي و هويت جمعي

- يارانه‌ها، عدالت و هويت مجاز

- امكان‌پذيري هدفمند كردن يارانه‌ها يا شرط حفظ كيفيت زندگي

تأكيد مي‌نمايند و در پايان اين انتظار را مطرح مي‌سازد كه دولت به اين پرسش پاسخ دهد كه آيا برايند پرداختي‌هاي دولت در قياس با رفاه از دست رفته ناشي از اجراي اين سياست براي زندگي شرافتمندانه در شأن يك انسان متمدن كفايت مي‌كند يا خير.

دومين مقاله در فصلنامه شماره 17 و 18 اقتصاد و جامعه به قلم سركار خانم دكتر سهيلا پروين و جناب آقاي دكتر علي‌اصغر بانويي دانشيار دانشكده اقتصاد دانشگاه علامه تحت عنوان «ملاحظاتي پيرامون سياست‌هاي يارانه» به رشته تحرير درآمده است.

نويسندگان اين مقاله معتقدند تحليل‌هاي بسياري وجود دارد كه بيان مي‌كند منابعي كه صرف يارانه‌ها مي‌شود، مي‌تواند منجر به منابع درآمدزا گردد. اما كارايي اين منابع در توليد مجدد، تورم ناشي از كاهش يارانه‌ها در عمل مي‌تواند جهت نتايج را تغيير دهد. در اين مقاله بر اين مسئله كليدي تأكيد شده است كه كارايي و اثربخشي يك برنامه يارانه‌اي بستگي به انتخاب ابزار آن دارد كه در ادامه آمده است كه در طراحي يك برنامه يارانه چندين عامل بايد در نظر گرفته شود از جمله؛ شيوه پرداخت، روش‌هاي اجرا، مقبوليت سياسي، طرح و ميزان كاهش منافع خانوارهاي خارج از شمول طرح، هزينه و اثربخشي آن. در پايان اين مقاله مي‌كوشد به جنبه‌هاي مختلف اثرگذاري و شرايط لازم براي بهبود كارايي چنين برنامه‌هايي اشاره نمايد.

سومين مقاله در فصلنامه شماره 17 و 18 اقتصاد و جامعه درخصوص مقوله هدف‌مند كردن يارانه‌ها به قلم جناب آقاي دكتر حسن سبحاني عضو هيأت علمي دانشگاه تهران و نماينده سابق مجلس شوراي اسلامي تحت عنوان «تحليل ابعاد اقتصادي، اجتماعي افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي» است. دكتر سبحاني در اين مقاله ضمن بررسي اهداف لايحه هدفمند كردن يارانه‌ها براساس ادعاي دولتمردان مبتني بر افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي كوشيده است ابعاد اقتصادي و فني و همچنين پيامدهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي ناشي از اجراي اين مصوبه را به نمايش بگذارد و در يك جمع‌بندي كلي ضمن بي‌فايده و پرهزينه دانستن رويكرد صرف قيمتي در اين لايحه، پيشنهاد نموده است كه از روش‌هاي تركيبي غيرقيمتي و قيمتي براي اصلاح قيمت حامل‌هاي انرژي بايد استفاده شود.

لازم به توضيح است كه فصلنامه اقتصاد و جامعه به صاحب امتيازي مؤسسه مطالعات دين و اقتصاد و با مدير مسئولي دكتر عباس شاكري انتشار مي‌يابد و متقاضيان مي‌توانند از طريق شماره تلفن 88905607 در تهران درخصوص نحوه دريافت اين فصلنامه مطلع گردند.

Designed by aleft art studio