آسیب‌شناسی برنامه‌های آمایش سرزمین در ایران با تأکید بر تجربه تدوین اسناد آمایش ملی و استانی در برنامه ششم توسعه – زهرا ذاکری

چکیده

اگرچه تدوین برنامه‌های آمایش سرزمین در ایران از سابقه نسبتاً طولانی برخودار بوده و ردپای الزامات قانونی پیرامون این مسئله در تمامی‌برنامه‌های توسعه و مشخصاْ در چهاربرنامه اخیر قابل ردگیری است، اما به رغم تلاش‌های مکرر، الزامات قانون و تخصیص منابع قابل ملاحظه هنوز مستندات با کیفیت و قابل اتکایی در دسترس نیست. بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد تجربه تدوین اسناد آمایش سرزمین در کشور از منظر دو ساحت «اندیشه» و «اجرا» دارای آسیب‌های جدی بوده که منجر به کم‌دستاورد شدن و عملاً بی‌اثر بودن تلاش‌های صورت گرفته در این زمینه شده است. واکاوی آخرین تلاش‌های صورت گرفته در ارتباط با تدوین اسناد آمایش سرزمین در سطح ملی و استانی به عنوان اولین دستاورد نظام برنامه‌ریزی کشور که به تصویب شورای عالی آمایش سرزمین نیز رسیده است، حکایت از وجود کاستی‌های متعدد دارد. به نظر می‌رسد در رویکرد اتخاذی سازمان برنامه و بودجه «اصل هماهنگی» به عنوان عنصر کلیدی برنامه‌ریزی در تدوین اسناد آمایش ملی و استانی نادیده گرفته شده و اسناد آمایش استانی در غیاب سند آمایش ملی و بدون در نظر گرفتن تقسیم کار ملی و تشخص منطقه‌ای تدوین شده‌اند و لذا در عمل اسنادی «ناهماهنگ»، «همه‌چیزخواه»، «کلی‌گو»، «بدون اولویت‌بندی مشخص» و «نامرتبط با منابع در دسترس» به تصویب رسیده است. از سوی دیگر در سند ملی آمایش برخي از مهمترين تصميمات و انتخاب‌هايي كه بايد تعيين تكليف مي‌شد، نظیر «اولويت‌هاي صنعتي ملي و استاني»، «الگوي كشت ملي و منطقه‌اي»، «آب قابل برنامه‌ريزي»، «منطقه‌بندي آمايشي و تدوين اسناد آمايش منطقه‌اي» و «اصلاحات پیشنهادی برای تقسيمات سياسي كشور»به آينده‌ موكول شده است. بی‌تردید اقدام سازمان برنامه و بودجه کشور به جمع‌بندی تلاش‌های صورت گرفته از برنامه سوم توسعه تا کنون و تصویب اسناد آمایش ملی و استانی برای اولین بار در کشور قابل تقدیر بوده لیکن کافی نیست. به عبارت دیگر با فرض اینکه اقدامات مؤثری جهت مرتفع کردن آسیب‌های پیرامون برنامه‌های آمایش سرزمین انجام شود و در صورتی که اراده‌ای جهت بهره‌گیری از اسناد آمایش سرزمین در برنامه‌ریزی توسعه وجود داشته باشد، نظام برنامه‌ریزی کشور باید ضمن استفاده حداکثری از دستاوردهای مطالعات حاضر به عنوان فاز صفر آمایش، مجدانه در زمینه پیگیری تحقق تعهدات سند ملی آمایش و هماهنگ‌سازی اسناد آمایش استانی عمل کند.

واژگان کلیدی: آمایش سرزمین، برنامه توسعه، سند آمایش ملی و سند آمایش استانی.

10,000 تومان

نقد و بررسی‌ها

هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “آسیب‌شناسی برنامه‌های آمایش سرزمین در ایران با تأکید بر تجربه تدوین اسناد آمایش ملی و استانی در برنامه ششم توسعه – زهرا ذاکری”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *