شوک‌درمانی و تعمیق فقر: مطالعه موردی؛ تأثیر شوک قیمتی سال 1397 بر کشش درآمدی و قیمتی اقلام اساسی سبد خانوار – زینب واعظ مهدوی

چکیده

بی ثباتی های اقتصاد کلان، نوسانات قیمت ارز، تورم و به تبع آن نوسانات قیمت اقلام مورد نیاز، یکی از مسائل مورد توجه درسال های اخیر کشور بوده است. ناکارآمدی سیاستها به ویژه سیاستهای شوک نرخ ارز و نوسانات قیمت بیش از هرچیز پروه های کم درآمد را تحت تأثیر قرار داده وبه سمت فقر بیشتر سوق داده است. مطالعه های کششهای درآمدی وقیمتی اقلام مصرفی خانوار به ویژه درگروه های مختلف درآمدی اطلاعات ارزشمندی را برای سیاست گذاری ارائه می کند.

روش: در این مطالعه با تخمین سیستم تقاضای تقریبا ایده آل به بررسی برخی اقلام عمده مصرفی سبد خانوار ومحاسبه کشش این اقلام نیز مقایسه گروههای مختلف درآمدی پرداخته شده است. داده های مورد استفاده دادهای خام پیمایش هزینه ودرآمد خانوار برای سالهای 1395و1397 بوده است. به دلیل اثزات ناهمگن تغییرات قیمت برتقاضا درگروه های مختلف درآمدی این مطالعه روی بیستک های مختلف درآمدی انجام شده است.

یافته ها: نتایج نشان می دهد تقاضای نان به عنوان یک کالای کم کشش شناسایی می شود. همچنین کالاهایی نظیر پوشاک وخدمات فرهنگی وتفریحی نیز کم کشش ارزیابی می شوند. لبنیات، گوشت، مسکن و حمل ونقل در هردو سال مورد بررسی کالاهایی پرکشش هستند. افزایش قیمت درسال 97 سبب بالا رفتن قبل توجه در کشش قیمتی بهداشت و درمان شده است.

بحث: نتایج بیانگر این است که میزان مصرف گوشت ، لبنیات و بهداشت و درمان ازحساسیت بالایی نسبت به قیمت این کالاها بخصوص در بیستک های کم درآمد برخوردار است و افزایش قیمت آنها موجب محدود شدن تقاضا درسبد مصرفی خانوار و چه بسا حذف آن ها در بیستک های پایین درآمدی خواهد شد.

واژگان کلیدی : کشش درآمدی ، کشش قیمتی، شوک درمانی، سهم غذا از بودجه خانوار، بیستک های درآمدی