اقتصاد دانش بنیان به مثابه یک نظام حیات جمعی – سید محمدباقر نجفی، فرشاد مومنی

چیکده

از دهه پایانی قرن بیستم، موج سوم انقلاب صنعتی یا اقتصاد دانش بنیان با قدرت و شدت فراوان، آغاز شده است. قوانین و راه حل های اقتصادی به شدت دگرگون شده اند. اغلب کشورهای جهان این الگوی تولید را به عنوان الگوی توسعه و رشد اقتصادی خود برگزیده اند. برخی کشورها مانند کره جنوبی برای دست یافتن به مزایای این الگوی تولید یک وزارتخانه مستقل و برخی نیز یک سازمان ملی برجسته تاسیس نموده اند. به نظر می رسد در این مسابقه جهانی در حرکت به سوی اقتصاد دانش بنیان، اولین شرط دست یابی به هدف، ادراک ژرف مفهوم اقتصاد دانش بنیان و شناسایی پیش نیازها، ارکان و لوازم تحقق آن است. بنابراین یک گام حیاتی، واکاوی و شناسایی مفهوم و ابعاد گوناگون اقتصاد دانش بنیان است. زیرا بدون شناسایی عمیق این الگو و ابعاد گوناگون آن، طراحی و اهداف و سیاست گذاری های درست برای تحقق آن و در نتیجه دست یابی به دستاوردهای آن غیرممکن به نظر می رسد. در این راستا، این مقاله با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به بررسی و بسترسازی شناخت بیشتر این الگوی تولید و تحلیل و پاسخگویی به برخی خطاهای صورت گرفته در این مسیر می پردازد. به منظور بسترسازی برای روشن تر شدن مفهوم این الگوی تولید، دو مثال به نسبت مفصل اما گویا ارائه خواهند شد. بررسی عملکرد اقتصادی ایران و شاخص های مانند شرکت های دانش بنیان که برای ارزیابی وضعیت اقتصاد ایران از منظر دانش بنیان شدن، برگزیده است، نشان می دهد که سطح ادراک و شناخت کارگزاران و مدیران اقتصادی از مفهوم اقتصاد دانش بنیان بسیار سطحی و غیرواقعی است. در نتیجه برای اصلاح اهداف، مسیر و سیاست گذاری ها، واکاوی های ژرف در مفهوم و ابعاد اقتصاد دانش بنیان، کاملا ضروری به نظر می رسد.

واژگان کلیدی: اقتصاد دانش بنیان، اقتصاد دانایی، علم محوری، عصر پسا صنعتی