اهمیت حقوق مالکیت فکری در دستیابی به اقتصاد دانش بنیان – صاحبه مسعودی، فرشاد مومنی

چیکده

با ورود به عصر دانایی، دانش به عنوان نهاده ای جدید وارد تابع تولید شد و با ایجاد بازده صعودی در فرآیند تولید، شکاف بین کشورهای درحال توسعه و توسعه یافته را عمق بیشتری بخشید. در این بین توجه به نقش کلیدی دانش ضمنی در موفقیت الگوی دانایی محور، از اهمیت اساسی برخوردار است. کسب دانش و ضمنی نیازمند زمان و تجربه است؛ از این رو، راه دریافت و گسترش ذخیره دانش ضمنی، صنعت تولیدی می باشد. در بنگاه های تولیدی یادگیری حین کار اتفاق می افتد و اگر بنگاه ها به سمت بزرگ مقیاس شدن پیش بروند و دوام بیشتری در فعالیت تولیدی خود داشته باشند، امکان انباشت دانش ضمنی و توسعه ی ظرفیت های سازمانی و انتقال بین نسلی آن فراهم می گردد. علاوه بر این، با مطرح شدن دانش به عنوان مهم ترین نهاده ی تابع تولید، دانش اشخاص در زمره ی دارایی های آن ها قرار گرفت و افراد می توانند بر سر آن به مبادله پرداخته و کسب منفعت کنند. اما افراد در صورت احساس ناامنی نسبت به دریافت منافع حاصل از دارایی هایشان، اقدام به پنهان سازی دانش خود کرده و از وارد کردن آن به چرخه تولید خودداری می کنند. از این رو است که ضرورت یک نظام حقوق مالکیت فکری کارآمد به عنوان یکی از ملزومات نهادی تحقق اقتصاد دانش بنیان حکایت از جایگاه نامناسب ایران در زمینه تولید محصولات دانش بنیان در عرصه ی بین الملل دارد و ریشه ی این عملکرد ضعیف را می توان در فراهم نبودن زیرساخت های نهادی موردنیاز برای کسب و انتقال دانش یافت.

کلمات کلیدی: اقتصاد دانش بنیان، حقوق مالکیت، مالکیت فکری، دانش ضمنی