توضیحات
یک پرسش اساسی در زمینه روش شناسی مناسب فهم عالمانه میائل ط به اقتصاد و توسعه ملی آن است که آیا میتوان صرفاً آگاهیها و دانستههای خود را به آنچه که درون کشور میگذرد، منحصر و محدود کرد و از نقش عواملی که در سطح منطقه در درجه نخست و سپس نظام جهانی غافل ماند؟ پاسخ اندیشه توسعه به این پرسش آن است که برای فهم کارآمد و ثمر بخش از مسائل ایران گرچه آگاهی از جغرافیا، تاریخ، جامعه، اقتصاد و سیاست ایران نقش زیربنایی دارد اما تحت شرایط کنونی با اطمینان میتوان گفت که در صورت غفلت از آگاهیهای مرتبط جاری در سطح منطقه و جهان احتمال آن وجود دارد که هزینههایی غیر قابل تصور برای نظام ملی پدید آید. برای مثال اگر ما آگاهیهای بایسته از برنامههای ترکیه و افغانستان درباره آبهای جاری مشترک نداشته باشیم و به برنامهریزی صرفاً داخلی اکتفا کنیم با تکانههای شدیدی روبرو خواهیم شد که حتی نظیر آن ممکن است در چهارچوب متغیرهای داخلی قابل تصور نباشد. همانطور که در برخی از مطالعات آینده شناختی برآورد شده است تا سال ۲۰۵۰ چیزی بالغ بر ۲۰۰ میلیون نفر جمعیت انسانی فقط به واسطه نارساییها و ناتوانیها و بحرانهایی که در درون پاکستان وجود دارد ناگزیر به جابجایی شوند و برخی از ارزیابیها حکایت از آن دارد که شاید بالغ بر نیمی از آنها به سمت مرزهای ایران حرکت کنند. همانطور که برنامهریزی تولید صنعتی عربستان طی دو دهه گذشته عمدتا ناظر بر ارتقاء توان تولید آنها در اکثریت قریب به اتفاق فعالیتهای ارزآور خل ایران تمرکز کرده است بنابراین به وضوح مشاهده میشود که در غیاب آگاهیهای بایسته از آنچه در مقیاس منطقه جریان دارد تا چه اندازه میتوان در سرنوشت توسعه در کشورمان تاثیرگذار باشد. هنگامی که به مسائل موجود مقیاس نظام جهانی مراجعه میکنیم به ویژه در هنگام منازعههای هژمونیک میان قدرتهای بزرگ، ابعاد تاثیرگذاری و شدت سرنوشت سازی آنچه میان قدرتهای بزرگ جریان دارد برای ما به مراتب تعیین کنندهتر است. در این زمینه کافیست فقط به تجربههای سه جنبش فراگیر ملی برای برون رفت از دورههای باطل توسعه نیافتگی در ایران در قرن بیستم مراجعه کنیم. کیست که نداند در حالی که انقلاب مشروعیت در نیمه دوم سال ۱۹۰۶ به ثمر نشست بلافاصله در نیمه اول سال ۱۹۰۷ قدرتهای بزرگ آن زمان یعنی رو و انگلیس توافقی را به اجرا گذاشتند که مضمون اصلی آن عقیم سازی همه دستاوردهای انقلاب مشروطیت و تقسیم ایران به دو منطقه نفوذ شمالی و جنوبی میان آن دو قدرت بزرگ جهانی داشت. در هنگام جنبش ملی شدن نفت قدرتهای بزرگ آن روز یعنی آمریکا و انگلیس پا را از این هم فراتر گذاشتند و همه بدنامیها و رسواییهای مربوط به تمهید یک کودتای ضد ملی را به جان خریدند در مورد انقلاب اسلامی نیز میتوان ادعا کرد تنها در ۱۰ ساله اول بعد از پیروزی به طور همزمان همه تجربههای براندازانه ضد حرکتهای آزادی بخش از سوی قدرتهای بزرگ بر علیه ایران به کار گرفته شد. از کودتاهای پرشمار تا تحمیل جنگ ۸ ساله و از فعال کردن تمایلات جدایی طلب در استانهای مرزی تا تحریکهای نظام رسانههای امپریالیستی و به راه انداختن جنگ روانی ایران هراسانه در سرتاسر جهان و ترور رهبران اصلی اداره کننده کشور و از این قبیل نمونههایی از این تجربه است و این روند که در کل نزدیک به ۵۰ ساله اخیر جریان داشته در سال جاری با تجاوز نظامی آمریکا و هم پیمانانش به نمایش گذاشته شد. آنچه در این شماره از فصلنامه اقتصاد و جامعه تقدیم شما میشود تلاش شده است که به گونهای حیاتی ترین وجوه سیاستگذاری اقتصادی داخلی با آنچه که در سطح منطقه و نظام جهانی سرنوشت ایران را تحت تاثیر قرار میدهد در معرض دید و قضاوت اهل نظر و علاقهمندان به توسعه ملی و رفاه مردم ایران قرار داده شود. فصلنامه اقتصاد و جامعه با سپاس از همراهی و نقادیها و راهنماییهای ارجمند ساحت علم کشورمان امیدوار است که این برگ سبز نیز مقبول مخاطبان واقع شده و همچنان با دریافت تذکرات و راهنماییها و نقدها استمرار این تلاش فرهنگی را مرهون عنایتهای اندیشه ورزان توسعه خواه کشور نگاه دارد.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.