ارزیابی شرایط موفقیت برنامه خصوصی‌‌سازی در ایران در دو سطح اکوسیستم اقتصادی و بنگاه – علی جعفری شهرستانی

چکیده

برنامه خصوصی‌‌سازی از سال 1368 همواره در دستور کار دولت‌‌ها در ایران قرار داشته است. با گذشت بیش از 3 دهه از اجرای این برنامه، ارزیابی‌‌ها حاکی از عدم موفقیت دولت در اجرای آن مطابق با اهداف از پیش تعیین شده است. در این پژوهش، با استفاده از تجارب جهانی و سیر تحولات نظری موضوع، مدلی مفهومی برای شرایط لازم جهت موفقیت اجرای این برنامه تدوین شده و سپس در دو سطح کلان (ویژگی‌‌های مورد نیاز اکوسیستم اقتصادی) و خرد (سطح بنگاه)، اجرای این برنامه ارزیابی گردیده است. برای این منظور در سطح نخست (اکوسیستم اقتصادی) تغییرات شاخص‌‌های متناسب با ویژگی‌‌های مدل مفهومی مورد بررسی قرار گرفته و در سطح دوم (بنگاه) به روش مورد کاوی از داده‌‌های مربوط به 8 شرکت واگذار شده (هواپیمایی آسمان، ماشین‌‌سازی تبریز، دخانیات، حمل‌‌ونقل ریلی رجا، کشت و صنعت مغان، کشت و صنعت نیشکر هفت‌‌تپه، هپکو اراک و هواپیمایی ایران‌‌ایرتور) استفاده شده است. نتایج ارزیابی نشان می‌‌دهد، هیچ‌‌یک از ویژگی‌‌های مورد نیاز برای موفقیت برنامه خصوصی‌‌سازی در ایران وجود نداشته است.

کلمات کلیدی: خصوصی‌‌سازی، توانمندی دولت، بخش خصوصی، فضای کسب‌‌وکار، حقوق مالکیت