بیگانگی برنامه‌های آمایش سرزمین با ابزارهای مالی دولت و بودجه‌های عمرانی – نگار اکبری، حسین غلامرضا نژاد

چکیده

آمایش نوعی برنامه‌‌ریزی فضایی برای آرایش مطلوب جمعیت و فعالیت در پهنه سرزمین و تخصیص بهینه فضا به فعالیت‌‌های مختلف متناسب با قابلیت‌‌ها، نیازها و آرمان‌‌ها در هر منطقه، با هدف رسیدن به پایداری فضایی و تعادل منطقه‌‌ای است. این شکل از برنامه‌‌ریزی در ایران در پی تمرکز شدید جمعیت و فعالیت در تهران و توزیع نامتعادل امکانات و زیرساخت‌‌های توسعه در بین مناطق و بهره‌‌برداری نادرست از منابع طبیعی مطرح گردید. اگرچه ایران در کارنامه برنامه‌‌ریزی خود تجربه تدوین چندین مرحله اسناد آمایش را دارد، اما این اسناد هیچگاه به مرحله تصویب و اجرا نرسیده است. به عبارت دیگر، تاکنون برنامه‌هاي میان‌‌مدت پنج‌ساله و بودجه ساليانه در کشور، بدون هیچ ارتباط و هماهنگي با برنامه‌‌های‌ بلند‌مدت فضایی بالاخص آمايش سرزمين تدوین و به مرحله اجرا رسیده‌‌اند. با توجه به تصویب اسناد ملی و استانی آمایش سرزمین در اسفندماه 1399 و تأكيد بر ضرورت پایبندی استان‌ها به اجرای آن‌ها، انتظار می‌رود که از سال 1400 با هدف تخصيص بهينه منابع مالي كشور و تحقق اهداف توسعه‌‌ای پیش‌‌بینی شده برای هر استان، تنظیم برنامه‌‌ها، تعریف پروژه‌‌ها و توزیع اعتبارات بودجه‌‌ای در هر استان مبتنی بر دستاوردها و اولویت‌‌بندی‌‌های مشخص این اسناد صورت پذیرد. تحقق این امر مستلزم آن است، که بین نظام بودجه‌‌ریزی با نظام تدبیر و برنامه‌‌ریزی فضایی کشور ارتباط معناداری برقرار باشد. در این پژوهش، با هدف سنجش همسویی تخصیص بودجه استان آذربایجان‌شرقی با جهت‌گیری‌های سند آمایش آن، با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی میزان ارتباط بین طرح‌های عمرانی استان با اولویت‌های توسعه‌ای سند آمایش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کلمات کلیدی: برنامه‌‌ریزی فضایی، طرح‌‌ها و پروژه‌های  تملک دارایی‌های سرمایه‌ای (عمرانی)، آمایش سرزمین، بودجه آمایش‌‌محور