رشد اقتصادی مبتنی بر نوآوری (مروری بر اندیشه های فیلیپه آگیون در سیاست صنعتی نوین) – سمیه نعمت اللهی، فرشاد مومنی

چکیده

فیلیپه آگیون (2021) در کتاب «قدرت تخریب خلاق: تحول اقتصادی و ثروت ملل» اعتقاد دارند در پارادایم نئوکلاسیک، یک اصطلاح معمایی با عنوان «بهره‌وری کل عوامل» بر چگونگی تبدیل ورودی‌هایی مانند سرمایه و نیروی کار به خروجی، حاکم است با این حال رازهای رشد بلندمدت در این چارچوب قابل توضیح نیست. در مدل نئوکلاسیک رشد بر اساس انباشت سرمایه (وجود بازده نزولی در تولید مبتنی بر سرمایه) رخ می‌دهد و بنابراین توانایی توضیح روندهای رشد بلندمدت را ندارد. فیلیپه آگیون با توسعه پاردایم شومپیتری و ارایه «پاردایم تخریب خلاق» عوامل موثر بر رشد بلندمدت را با توجه به نقایص مدل نئوکلاسیک توضیح می‌دهد. او در مدل رشد مبتنی بر تخریب خلاق بر سه ایده اصلی جوزف شومپیتر تأکید دارد که شامل نوآوری و انتشار دانش، حفاظت از مالکیت فکری و تخریب خلاق است. تخریب خلاق فرآیندی است که در آن نوآوری‌های جدید به صورت پی در پی به وجود آمده و فناوری‌های موجود را از رده خارج کرده و مشاغل جدید جایگزین می‌شود. تخریب خلاق یک دوگانه و تعارض را در بطن فرآیند رشد ایجاد می‌کند. از یک سو رانت‌های حاصل از نوآوری انگیزه‌بخش نوآوران است و از سوی دیگر نوآوران گذشته از این رانت‌ها به عنوان مانعی بر سر راه نوآوران جدید استفاده می‌کنند. از این رو نقش دولت در مثلث دولت، بنگاه و مردم حائز اهمیت است و به خصوص این موضوع در سیاست‌های صنعتی اهمیت دارد. او نوآوری صنعتی در مدل رشد درونزا را مورد توجه قرار می‌دهد و بر این نکته تأکید دارد که اثربخشی مداخله دولت، سیاستگذاران را به بازنگری در سیاست صنعتی سوق داده است و در حقیقت سیاست صنعتی را بازطراحی حکمرانی صنعتی برای ایجاد سازگاری بیشتر با رقابت و به‌صورت کلی رشد مبتنی بر نوآوری می‌داند. بر اساس نظر آگیون معیارها برای مداخله بخشی هدفمند، شدت مهارت و درجه رقابت در داخل بخش و همچنین هدایت تولید و نوآوری به سمت فناوری‌های پاک است.

 واژگان کلیدی: نوآوری، سیاست صنعتی، رشد درونزا.