فصلنامه اقتصاد و جامعه شماره 54

در ادبیات جدید توسعه یکی از مباحث بنیادی و پرطرفدار به نقش تعیین کننده الگوی رابطه میان مردم با حکومت و الگوی رابطه کشور با نظام بین‌المللی مرتبط است مسئله اساسی آن است که از دیدگاه اندیشه توسعه در میان مردم و در میان کشورهای دیگر همواره رقبایی برای حکومت گران وجود دارد که در صورت هرگونه سهل انگاری دولت در انجام وظایف بنیادی خود رقبای داخلی و خارجی فعال شده و به کسب قدرت در نظام ملی طمع می‌ورزند پیچیدگی‌های گروه اول از مبادله‌ها در دستگاه نظری نهادگرایی با مفهوم توازن دوگانه گره می‌خورد بر اساس آن استدلال می‌شود که هیچ گونه گسست و فاصله میان مسائل حیطه اقتصاد و حیطه سیاست وجود ندارد و در هم تنیدگی‌ها و تعامل میان آنها فراگیر است و بر حسب آنکه هر یک از طرفین این مبادله اقتصادی- سیاسی- اجتماعی و فرهنگی چه میزان از توازن قوای خود و دیگری را تغییر دهند قدرت چانه زنی آنها متفاوت می‌گردد. بنابراین در این رویکردهای نظری روز آمد به مسئله توسعه از میان انبوه گزینه‌ها آن الگوی ناظر بر شرایطی باشد که کشور هم از دولت قدرتمند و هم از جامعه قدرتمند برخوردار باشد و میان آنها توازن قوای اعتلا بخش برقرار باشد امکان توسعه پیدا می‌کند. شبیه به این مسئله و هم منطق بنیادین بر محور آموزه توازن قوا میان دولت ملی و سایر کشورها اعم از همسایگان و قدرت‌های بزرگ نیز موضوعیت دارد، به این معنا که کوچک‌ترین شکاف در توازن قوای یک کشور با همسایگان انگیزه‌های تعرض و مداخله در مقررات کشور را در میان قدرتمندترها خواه منطقه‌ای و خواه جهانی برمی‌انگیزد و به اعتبار این ملاحظات است که در روش شناسی توسعه، حیاتی ترین و سرنوشت ساز‌ترین متغیر و الگوی رابطه میان مردم و حکومت می‌دانند، چرا که بر حسب آن الگوست که کارنامه ملی رقم خورده و قدرت چانه زنی کشور در مواجهه با قدرت‌های بیرونی را تعیین می‌کند. موضوع این شماره فصلنامه اقتصاد و جامعه به الگوی تعامل‌های میان مردم و حکومت و میان حکومت با رقبای بین‌المللی تمرکز دارد و مقاله‌های اول و سوم به آن اختصاص یافته است. مقاله‌های دوم و چهارم نیز به جنبه‌های خاصی از این مسئله از دریچه مدل نظری کارگزار کارفرما و پدیده نحوه تقسیم کار میان دولت و بخش خصوصی پرداخته است. در قسمت معرفی کتاب نیز ابتدا یکی از متون ممتاز در زمینه صورت‌بندی مفهوم و نظری روابط مردم و حکومت اختصاص یافته که جدیدترین کتاب انتشار یافته از سوی انتشارات نهادگراست و کتاب دوم نیز با عنوان مالی روح مشروطه است روی این مسئله تمرکز دارد که در کادر آموزه توازن قوا در غیاب اصطلاحات مالی بنیادی در رفتارهای دولت خواه در نحوه کسب درآمد و خواه در نحوه هزینه کارکرد آن امکان حرکت به سمت توسعه وجود نخواهد داشت .امیدواریم این تلاش ارجمند پژوهشگران و متفکران همکاران در این شماره رضایت خاطر مخاطبان توسعه گرای این سرزمین گرامی تامین نماید. امیدواریم این شماره نیز همچون شماره‌های قبل تامین کننده رضایت خوانندگان فرهیخته و علاقه‌مندان به توسعه ملی باشد؛ما همچنان وامدار توصیه‌ها و راهنمایی‌ها و همکاری‌های ارتقا دهنده کیفیت این تلاش ملی هستیم.