فصلنامه اقتصاد و جامعه شماره 55

توضیحات

عموم متفکران و اندیشه ورزان بزرگ داخلی و خارجی، مسئله اصلی زمان‌ها را مسئله توسعه می‌دانند و برای این مسئله دو مشخصه کلیدی ذکر می‌کنند که عبارتند از: پیچیده بودن و استثنایی بودن این پدیده. درباره استثنایی بودن توسعه کافی است نگاهی ابتدایی به شمار کشورهای توسعه یافته در دنیای کنونی بیندازیم و تعداد آنها را با تعداد کشورهای در حال توسعه مقایسه کنیم این پدیده‌ای است که داگلاس نورث متفکر بزرگ توسعه در قرن‌های ۲۰ و ۲۱ صورت‌بندی نظری بدیع و خارق‌العاده‌ای از آن ارائه کرده و به ویژه« کتاب ساختار و دگرگونی در تاریخ اقتصادی» توضیح می‌دهد که برای دستیابی به این موقعیت استثنایی باید بر معضل معرفتی سترگی به نام چرایی و چگونگی بقای واحدهای ناکارآمد غلبه پیدا کنیم. به عبارت دیگر گام نخست و بنیان معرفتی کلیدی در این زمینه دستیابی به یک فهم روشمند از چرایی و چگونگی قفل شدگی کشورهای در حال توسعه ه شرایط ناکارآمدی و فهم ابعاد پیچیده مسئله وابستگی به مسیر طی شده می‌باشد. اگر از این دریچه به مسئله پیچیدگی توسعه ورود کنیم به وضوح آشکار می‌شود که ساده انگاری‌ها و سهل گیری‌ها در ساحت‌های اندیشه و عمل در کشورهای در حال توسعه را می‌بایست به عنوان عنصر زیربنایی ناتوانی در جهت غلبه بر دشواری‌های عقب ماندگی در نظر گرفت. جان فوران در کتاب ارجمند «مقاومت شکننده» به طرز ماهرانه و بدیع نشان داده است که ریشه تداوم توسعه نیافتگی در ایران در کل دوره ۴۰۰ ساله برآمدن صفویه تا ظهور نظام جمهوری اسلامی در ناتوانی سهمگین و تاثیرگذار ایرانیان جهت صورتبندی روشمند شرایط مطلوب و مورد وفاق مردم گرامی این سرزمین باید جستجو کرد. او به وضوح توضیح داده است که چگونه ایرانیان با سرعتی حیرت انگیز و با وجود رویارویی انواع تفاوت‌ها و اختلافات و تنازع‌ها درون خود درباره آنچه که نمی‌خواهند به سرعت به تفاهم می‌رسند و فرو ریختن نظم مستقر به واسطه خلاء معرفتی سترگ و فاجعه ساز درباره مشخصه‌های نظم مطلوب با یکدیگر گل آویز شده و به حذف‌های خشن روی می‌آورند که در نتیجه همه کسانی را که در راه فرو ریختن نظم کهن نقش داشتند دچار شرمندگی و احساس خسران می‌کنند. به واسطه در نظر گرفتن این مسئله خطیر شماره کنونی فصلنامه اقتصاد و جامعه تمرکزی ویژه بر مسئله توسعه و پیچیدگی‌های آن دارد. در نخستین مقاله تلاش شده است که آسیب پذیری های اندیشه مدیریت توسعه ملی را از دریچه سهل انگاری‌های غیر متعارف در زمینه الگوی مصرف حاکم بر یک کشور توسعه نیافته رانتی و در هم تنیدگی این غفلت با منافع کشورهای مسلط به تصویر درآورد. در مقاله دوم توفیق داشته‌ایم که تلاش ارجمند تعدادی از پژوهشگران توسعه کشورمان را در زمینه برجسته ساختن بنیان‌های اندیشه ای شکل‌گیری زندگی خوب تشریح کنید به امید آنکه رویکرد توسعه فرونتیک به مثابه جلوه‌هایی از زندگی خوب مددکاران، پژوهشگران و توسعه خواهان گرامی کشورمان باشد. در مقاله سوم یکی از دیگر وجوه آسیب‌های ناشی از خلأ معرفتی درباره توسعه را در قالب ارزیابی درس‌های گرایش شتاب زده و نامعقول بر خصوصی‌سازی بدون لحاظ کردن مقدمات اندیشه‌ای و بسترهای معرفتی آن ارائه نمائیم. مقاله چهارم بر ارزیابی تطبیقی فراز و فرودهای تجربه سیاست گذاری برای توسعه حسب تجربه‌های سه کشور چین- روسیه و ایران تمرکز دارد. مطابق معمول شماره‌های اخیر قسمت پایانی این فصلنامه بر مرور کتاب‌های ارزنده‌ای اختصاص دارد که توسط انتشارات نهادگرا به زیور طبع آراسته شده‌اند. فصلنامه اقتصاد و جامعه همچنان خود را وامدار تلاش‌ها و همکاری‌های ارجمند پژوهشگران دلسوز و متحد کشورمان می‌داند و از این بابت شکرگذار و امیدوار به استمرار این همکاری ثمربخش می‌باشد. امیدواریم که این تلاش نیز مانند گذشته موضوع ارزیابی‌های انتقادی و اعتلا بخش مخاطبان گرامی قرار گیرد با عنایات الهی در شماره‌های بعدی آن راهنمایی‌ها و انتقادات منشأ این تلاش فرهنگی بشود.